ons avontuur

We wilden nog ‘iets geks’ doen in ons leven en dat werd een vakwerkhuis in Kröv, waar we sinds 2008 aan het werk zijn. Het pand bestaat uit 3 delen. Het oudste deel is uit '1600 en nog wat', dan een deel uit 1779 en tenslotte de "nieuwbouw" van ergens tussen 1779 en 1820. Onze werkvolgorde kan vreemd over komen; dit komt omdat we er ook in willen wonen en dus wordt er ook aandacht aan het “wooncomfort” besteed.

Archief

Linker muur

2020

11 augustus 2020 – het boeiboord moet er van buitenaf op en dat wordt een uitdaging, want het moet op ca. 6 meter hoogte komen in een gangetje wat gemiddeld nog geen 50 cm breed is. We gaan dit bereikbaar maken met een verrijdbare buizensteiger. Om nog wat bewegingsruimte te hebben, gebruiken we voor de breedte stukjes steigerbuis van 42 cm. Zo’n smalle hoge steiger is niet erg stabiel. Een echt probleem is dat niet, want je kunt nergens heen vallen. Toch hebben we de steiger maar met schroefpootjes klem gezet tussen de muren. Er kon net 1 steigerplank van 2 meter op en we kunnen nu werken.

12 augustus 2020 – morgen komt er een lading materiaal, waaronder planken voor het boeiboord in het gangetje. Daar zit al jaren helemaal niets en je kijkt tussen de balken door naar buiten. De warmte en kou gaan hier dus ook doorheen, evenals ongedierte en vogels.

We dachten er snel wat planken op te gaan zetten, maar dat ging niet door. De balken liggen namelijk niet op de muur, maar op een blok eikenhout en dus klopt de afschuining op de balk niet. Om het boeiboord erop te kunnen zetten moeten er eerst bevestigingsbalkjes komen. De eerste hebben we gemaakt, maar vanwege de regen kunnen ze er nog niet op.

13 augustus 2020 – voor het eerste deel van het boeiboord aan de linkerkant van het dak zijn de planken uitgezocht en geschuurd. Als ze geïmpregneerd zijn en de bevestigingsbalkjes zitten erop, dan kunnen deze planken erop. We kunnen alleen de achterste paar meter doen, daarna moet de smalle steiger worden verzet.

28 augustus 2020 – we hadden eigenlijk veel zin om de berg isolatiemateriaal weg te gaan werken en het puntkamerdak te isoleren, maar het weer was te mooi. Als we buiten kunnen werken, dan doen we dat en het boeiboord aan de linker zijgevel zat er nog lang niet op.

Omdat de afschuining van de vloerbalken niet klopt hadden we de vorige keer al een paar steunen gemaakt. De resterende van de in totaal 8 steunen hebben we nu gemaakt en ze met schroeven en wat montagekit op de balken gezet.

Daarna waren de planken aan de beurt, maar niet voordat we er een rooster opgezet hebben, wat beesten met een diameter van 5 mm buiten moet houden. In ons optimisme dachten we er een lange plank op te zetten, maar daarvoor was de ruimte te krap. We gaan er nu kleinere planken opzetten. Qua uiterlijk was minder mooi, want het sluit niet overal helemaal aan, maar in dit deel van het gangetje komt eigenlijk nooit iemand.

29 augustus 2020 – met regionale temperaturen tot maximaal 24 graden en weinig kans op regen is het prima weer om in het gangetje aan het boeiboord te werken.

Het meeste werk ging in de eerste plank zitten die uitkomt bij de achtergevel, want die moest in dubbel verstek worden afgezaagd. De resterende planken gingen vrij snel en daarna kon de strook isolatie die eronder zit gestuukt worden. Bij het maken van de muur een aantal jaar geleden was de buitenkant gestuukt tot zover we er toen bij konden. Het deel van toen niet gedaan was hebben we nu gedaan. Dat viel niet mee in het smalle gangetje, maar het is gelukt.

31 augustus 2020 – hoewel er af en toe wat regen viel, hebben we toch buiten aan het boeiboord gewerkt. Ons huis en dat van de buren staan zo dicht bij elkaar, dat de dakoverstek en de dakgoot het grootste deel afdichten. Er komt eigenlijk geen water meer tussendoor, zodat de muren ook nauwelijks vochtig zijn. Dit in tegenstelling tot toen we het huis net hadden en er niet eens een dakgoot was.

Nadat de steiger verplaatst was, konden we weer ca. 2 meter boeiboord erop zetten. Het stuk in de puntkamer is nu gedaan. De zichtbare strook isolatie die eronder zit hebben we weggewerkt met stucmiddel en als alles droog is, kunnen we het volgende stuk doen.

2 september 2020 – omdat het ideaal weer was om weer aan het boeiboord te werken zijn we dat gaan doen. Hiervoor moest eerst de steiger weer verplaatst te worden. Iets wat gelukkig redelijk makkelijk gaat omdat de steiger op wielen staat.

Doordat het gangetje behoorlijk afloopt t.o.v. de muur, wordt de steiger steeds lager. De vorige keer ging het nog net, maar nu moest de steiger verhoogd worden. Met een buizensteiger is dat niet zo’n probleem en nadat we er wat buizen opgezet hadden, was de werkhoogte prima.

In dit deel van het pand zitten geen nieuwe vloerbalken om de planken aan vast te maken, dus maken we een soort van nepbalken van een 4 cm dikke plank. Die komen op de muur te liggen en worden vastgemaakt aan de sporen. Ze steken – net als de originele oude balken – ca. 13 cm uit, omdat ze vroeger op het vakwerk van de zijgevel lagen.

Dit vakwerk moest eruit, omdat het te slecht was en omdat vanwege de bestemmingswijziging van werk- naar woonruimte er geen hout in de draagconstructie gebruikt mag worden.  De meeste oude originelen vakwerkbalken hebben we bewaard en een deel gaan we terug zetten op de nieuwe muur, zodat te zien is hoe het ooit was. Destijds bij het maken van de nieuwe muur hebben we hier al rekening mee gehouden.

4 september 2020 – het mooie weer was prima om verder te gaan met het boeiboord in het gangetje. Eerst weer een meter anti-beestenrooster en daarna de steunen voor de planken van het boeiboord.

Het tweede deel van de muur ligt ca. 10 cm naar achter en het boeiboord moet dus ook verspringen. Hiervoor hebben we wat plankjes gemaakt en daarna kon er weer 1,2 meter boeiboord. Dit keer ook met een plank (in verstek) aan de onderkant, zodat hier in het laatste stuk vakwerk onder kan.

Het eerste deel van de muur was jaren geleden al gestuukt, maar dit tweede deel niet. We moeten dus ook nog ca. 15 vierkante meter stuken en voor een deel moet dit gebeuren voordat we steiger weer opschuiven. Het eerste stuk hebben we gestuukt en de rest komt morgen.

5 september 2020 – het werk was gedeeltelijk een voortzetting van gisteren, de muur stuken in het gangetje. Het gaat hier niet om het uiterlijk van het stucwerk, maar dat de modernere stenen en beton niet meer te zien zijn. Na zo’n 25 tot 30 kilo Putz hadden we genoeg vierkante meters gedaan om de steiger te kunnen op opschuiven.  

Toen de steiger op de nieuwe plek stond konden er weer een paar steunen en planken van het boeiboord op. Dit is voorlopig het laatste stuk, want op het deel wat nog moet komt een stuk vakwerk. Vroeger was de hele wand vakwerk, maar nu doen we alleen het deel wat je ziet als je bij de pilaar staat.

21 september 2020 – na de middag was er ook in het gangetje een prima werktemperatuur en zijn we de nieuwe Feinputz gaan proberen. Dit keer geen leem, maar cementachtig spul, waarmee we de lelijke nieuwe stenen en beton een oud uiterlijk gaan geven.

We hadden dit spul nog niet eerder gebruikt, dus was het even wennen. We zijn nieuwsgierig hoe dit er uit ziet als het droog is, want in afwijking van de gebruikelijke grijze Putz, is dit wit. Het is nu wachten tot droog is en morgen gaan we de steiger weer verzetten.

23 september 2020 – het was vandaag ‘houtzoekdag’, want we wilden beginnen aan het stukje vakwerk boven het keuken raam. Vroeger was de hele wand vakwerk, nu alleen de eerste 2 meter die je min of meer ziet als je bij de pilaar staat.

We hebben om te beginnen 2 staanders, een onderbalk en een bovenbalk nodig en dan het liefst hout wat voorheen ook die functie in de wand had (die behoorlijk slecht was). Verder hebben we een ‘Schwelle’ nodig, dit is de balk die op het steen ligt en waarop het hele vakwerk staat. De oude hadden we min of meer weggegooid, maar nadat die een aantal jaren buiten gelegen had, hebben we hem met opruimen van de tuin toch maar naar binnen gehaald. Erg bruikbaar ziet die er niet meer uit, maar je kunt je aardig verkijken op eikenhout. De binnenkant kan nog keihard en bruikbaar zijn.

’s Middags kregen we onverwachts bezoek toen de bewoners van het hoekhuis in Kövenig voor de deur stonden. Ze waren nieuwsgierig geworden door hetgeen we verteld hadden en konden het nu met eigen ogen zien.

Het laatste karweitje van de dag was het verplaatsen van de steiger, om aan het laatste stuk van de linker muur te kunnen werken. Het blijft dit keer niet bij verplaatsen alleen, want hij moet ook verbouwd worden, omdat de steiger nu niet meer over hele lengte in het gangetje tussen de 2 huizen staat, maar een stuk uitsteekt. De steiger is hier te smal voor de hoogte en we hebben hem wat breder gemaakt.

24 september 2020 – we hebben de steiger nog wat meer verbreed met een extra staander met poot. Het is nu stabiel genoeg om op te werken en we zouden overal nu goed bij moeten kunnen.

Van het afzichtelijke stuk hout voor de onderplank hebben we een hopelijk bruikbaar stuk afgezaagd. Bij het doorzagen bleek wat we al dachten, de kern is nog prima en het lijkt wel nieuw hout.

25 september 2020 – boven de keuken hebben we minder last van een te nieuw houten uiterlijk, want dat vakwerk en boeiboord wordt Oxenblutrot (Oxiderood). De laatste planken hebben we vandaag gezaagd en geschuurd en ze daarna meteen geïmpregneerd. Daarna zijn we verder gegaan met de onderplank; deze ligt op de muur en daarop liggen dan weer de vloerbalken en de vakwerkwand. 

Uit de afzichtelijke originele oude plank hebben we een bruikbaar stuk gezaagd. Om de maten op te kunnen meten op de muur, moesten we eerst wat beton weghakken, wat daar bij het maken van het ringanker terecht gekomen was.

26 september 2020 – we hebben de rest van de grotere balken voor het optische vakwerk van de linker muur gezocht. Het eerste karweitje is behoorlijk stoffig, want met een roterende staalborstel maken we de balken schoon. Niet alleen vliegt er eeuwen aan stof en vuil door de lucht, maar ook de zachtere/slechtere delen van het hout worden weggemaaid door de staalborstel.

Nadat de balken ongeveer schoon waren en de slechtste stukken weg waren, kon de impregneerolie erop. Dit is een bescherming tegen schimmel en ongedierte en het is verplicht om dit op dragende houtconstructies te doen. Nu is dit weliswaar geen dragende constructie, maar het is niet de bedoeling dat het op korte termijn “weggeknaagd” wordt door ongedierte of schimmel. 

9 oktober 2020 – de onderrand van het stuk vakwerk wat op de linker muur boven het keukenraam moet komen is af en geïmpregneerd. De volgende behandeling is een laag Halböl (letterlijk ‘halfolie’), dit is een grondlaag voordat de lijnolieverf erop kan. Net als aan de rechterkant en achterkant krijgt het hout ook hier de kleur Oxenblutrot (tegenwoordig oxiderood, RAL 3009).

Het oude vakwerk wat hier ooit zat was slecht en moest vanwege bouwvoorschriften, bij de bestemmingswijziging van werkruimte naar woonruimte, worden vervangen door een stenen muur. Balken die mogelijk nog bruikbaar waren hebben we bewaard en daaruit gaan we nu een vakwerk(je) maken.

Omdat de oude tapgaten meestal niet op de goede plaats zitten en het geen dragende constructie is, gaan we een deel van het vakwerk met schroeven vast zetten. Als test hebben we 2 stukjes met 1 lange speciale schroef vastgem10 oktober 2020aakt en dit zat echt vast, geen beweging in te krijgen.

Uit de onderbalk waarop het vakwerk komt te staan moet over de hele lengte een stuk van de achterkant afgehaald worden. Dit is nodig omdat precies achter deze balk de muur verspringt. Het onderste deel van de muur staat ongeveer 4 cm naar worden en dus moet deze 4 cm achter uit de balk gehaald worden. 

1o oktober 2020 – aan de linker kant is een smal gangetje tussen ons huis en dat van de buren. De daken zitten zo dicht op elkaar dat er nauwelijks regen tussendoor kan. Om die reden hebben we het boeiboord van het dak niet geverfd, maar alleen maar geïmpregneerd. Het laatste deel zie je wel en daarom wordt dit Oxenblutrot, net als het vakwerk wat eronder komt.

Bij het slopen van de oude vakwerkwand is er in de hoek een staander blijven staan. Ook dit hout is niet meer 100%, maar omdat die half in het beton zit, maakt dat niet uit. Deze staander gebruiken we als richtpunt voor de rest van het vakwerk. Van alle staanders en liggers die we tegen de muur aan willen maken moet een paar centimeter af.  Normaal is het vakwerk ca. 11 tot 12 cm breed, maar dit afgeslankte vakwerk wordt maar 9 cm breed. 

12 oktober 2020 – behalve werk aan het dak hebben we tussendoor ook wat balken van het vakwerk geïmpregneerd. Ook dit duurt meerdere dagen, want elke dag kan er maar 1 laag op.

13 oktober 2020 – de vakwerkbalken voor het vakwerkje boven het keukenraam kregen een laagje Halböl en als dit droog is kan de lijnolieverf erop en zijn ze af.

14 oktober 2020 – de vakwerkbalken voor boven het keukenraam kregen de eerste laag Oxenblutrot. Ze zijn nu bijna klaar, maar het zal wel volgend jaar worden voor we het vakwerk(je) erop zetten.

15 oktober 2020 – de planken van het boeiboord van het vakwerkje en een paar balken kregen weer een laag Oxenblutrot. Dit gaat -afgezien van de temperatuur- nu een stuk makkelijker dan buiten op een steiger. We moeten buiten nog wel een staander doen die is blijven zitten, maar dat wordt volgend jaar.

17 oktober 2020 – van de basis van het vakwerk boven het keukenraam hadden we de staanders, de onderbalk, de balkkopje en de onderste plank gemaakt. De enige die nog ontbrak was de bovenbalk en die hebben we vandaag smaller gemaakt en op de juiste lengte afgezaagd.

De Zapfen van de staanders van het vakwerk van de linker muur waren niet meer bruikbaar en de restanten hadden we er bij het schoonmaken afgezaagd. Hoewel we het vakwerk deels in elkaar gaan schroeven, besloten we toch nieuwe Zapfen te maken uit een stuk eikenhout wat over was van een drempel die we een paar jaar geleden gemaakt hebben.

We hadden nog een goede Zapf van een andere staander en die hebben we nagemaakt. Dat ging goed, totdat we hem onder de staander wilden schroeven (het ging te ver om hier een houtverbinding voor te maken), want toen scheurde die. Aan het breukvlak konden we zien dat er al langer een barst zat. Precies hetzelfde gebeurde met de volgende. Bij nummer 3 en 4 hebben we extra goed gekeken of er geen barsten in het hout zaten en die gingen goed.

18 oktober 2020 – het echte werk bestond op deze zondag uit het impregneren van de bovenbalk en de verse Zapfen van de staanders van het keukenvakwerk.

19 oktober 2020 – diverse delen, waaronder de nieuwe Zapfen, van het vakwerk boven het keukenraam kregen een laagje Halböl als ondergrond voor de lijnolieverf die er morgen op kan als de grondlaag droog is.

20 oktober 2020 – van het valwerkje boven het keukenraam hebben we wat onderdelen in de Halböl en Oxenblutrot gezet. Dit schiet aardig op, maar het zal wel volgend jaar worden voor we het op z’n plaats kunnen zetten.

21 oktober 2020 – de temperatuur piekt nog wat meer vandaag, want het plaatselijk 23 graden worden. Ideaal wandelweer en dat hebben we gedaan. Gewerkt werd er ook nog, de laatste onderdelen van het vakwerk op de linker muur werden Oxenblutrot gemaakt. Het lijkt nu net of de Zapfen er altijd op gezeten hebben.

22 oktober 2020 – in het vakwerkje zit een balk met een enorme scheur erin. Gezien de beschutte plek waar het vakwerk komt, is de kans dat er regenwater inloopt weliswaar niet zo groot, maar toch gaan we de scheur gedeeltelijk dicht maken. Hiervoor gebruiken we een mengsel van houtkrullen, zaagsel en lijm. 

24 oktober 2020 – de spleet in een vakwerkbalk die we deels dicht gemaakt hadden met hout en zaagsel kreeg een laagje Oxenblutrot en valt nu niet meer op.

25 oktober 2020 – de bovenbalk kreeg een laagje Oxenblutrot en dit is waarschijnlijk de laatste laag. De muur waar het tegenaan komt is vrij beschut door de muur van de buren en de overstek van het dak.

31 oktober 2020 – een ander karweitje wat nog moet wachten op beter weer is het stukje vakwerk aan de zijmuur. Het hout voor de basisconstructie is af, nu de kleinere stukken voor binnenin nog. We weten nog niet of we het eerst ophangen of dat we eerst de rest gaan maken.