November 2007 – een voorwaarde bij de koop van de ‘Scheune’ (schuur) was, dat we afstand moesten doen van het zogenaamde ‘Abflussrecht’; het recht om hemelwater (regen, hagel, sneeuw, etc.) weg te laten lopen via de grond van iemand anders (in ons geval waren dat de buren).
Dit eeuwenoude recht stamt uit de tijd dat huizen geen dakgoten hadden en er geen riool was. Tussen sommige huizen zat een klein gangetje om het water af te voeren en zo niet, dan liep het water via de eigen grond of grond van anderen naar de straat, om van daaruit verder naar beneden te lopen tot het uiteindelijk in de Mosel (Moezel) terecht kwam.
Hoewel sommige zaken in het huis de laatste 100 jaar niet veranderd zijn, zijn er gelukkig wel 2 aansluitingen op het riool. De ene zit (waarschijnlijk) in de gang en de andere zit in de garage. Het Abflussrecht had betrekking op het regenwater uit de tuin en dat wat op het dak van de Scheune, koeienstal en garage terecht kwam. Dit water kwam nu terecht in een ton die overliep als hij vol was. Het ‘overlopen’ en het water uit de tuin hoopte zich op in een hoek die permanent vochtig was en waar allerlei soorten mos welig tierden.
Van hieruit een verbinding maken met het riool bleek niet zo simpel:
- de muur van de garage is van natuursteen, massief en meer dan dan 50 cm dik,
- de plaats waar de afvoer in de garage precies zat was niet bekend,
- in de garage lag een dikke betonvloer,
- er zit een aardig (later bleek dit aardig groot te zijn) niveauverschil tussen de begane grond binnen en buiten.
Tijdens het hakken van de sleuf voor de afvoer kwamen we ook nog een oude stenen leiding tegen.
Gelukkig was er ook een “meevaller”; het pand heeft geen fundering (staat op de leembodem) en dus werd besloten om de afvoer onder de garagemuur door te laten lopen. We noemen dit trouwens garage omdat er vroeger misschien wel eens een ossenkar in gestaan heeft en omdat er zo een onderscheid is met de ‘Scheune’.
Vanaf dit punt werd de betonvloer opengehakt om een geschikt punt voor de aansluiting van de nieuw te maken hemelwaterafvoer te vinden. Dit is uiteindelijk na het nodige gehak aardig gelukt.
Toen was het tijd voor een lastig stukje, want de leiding moest onder de buitenmuur duur. Aan de binnenkant was het werk redelijk snel gebeurd, want -doordat er geen fundering zit- al na een centimeter of 20 graven eindigde de buitenmuur en kon er een gang onder de muur door gegraven worden. Hierna werd een buis (met dop) in het gat onder de muur door geslagen en hoefde deze “alleen maar” opgegraven te worden aan de buitenkant.
Het “even” opgraven aan de buitenkant viel behoorlijk tegen. Het eerste probleem was, waar te beginnen met graven? Uitmeten is nogal lastig als er geen openingen in de muur zitten, de muren niet haaks op elkaar staan, de muur nogal varieert in dikte en er een behoorlijk hoogteverschil is. Na op verschillende manieren de plaats zo goed mogelijk bepaald te hebben, kon het graafwerk beginnen. Jammer maar helaas, want na 70 cm diep gegraven te hebben was er nog geen buis te zien….
Dus, onder het genot van een regenbui, het gat wat eerst wat groter gemaakt en daarna nog dieper. Dat viel niet mee, want natte leem schept niet lekker, zelfs niet met een kleispa. De grens van 1 meter werd bereikt en nog steeds geen buis, maar bij de volgende schep werd iets geraakt en met het gevoel van een piraat die een schat gevonden heeft werd het leem rondom de buis weggegraven.
Een tweede verschil is de positie van de afvoerbuis; op de ene foto gaat hij onder een hoek van 90 graden onder de muur door, maar op de volgende foto komt hij er scheef onderuit. Er moet dus een aardig verloop in de dikte van de muur zitten (nog niet nagemeten).
Via het putje kan het water op de grond weglopen, terwijl het water van dak via de buis weg kan lopen.
Het putje en de buis zijn overigens wel tijdelijk (al zullen ze er wel een paar jaar in zitten), want ooit is het de bedoeling om ze te vervangen door oudere versies, die beter bij het huis passen.
Hiermee is dit project voorlopig afgewerkt en loopt het water van het dak van het achterste deel voor het eerst sinds 1779 het riool in.
2008
In 2008 hebben we hier niet aan gewerkt.
2009
Aangezien deze regenbui waarschijnlijk niet de laatste in z’n soort was, werd er toch maar wat gedaan om herhaling te voorkomen. Gekozen werd voor een “bestrating” van grote kiezels in beton rondom en aflopend naar het afvoerputje. De gedachte was weer een stuk simpelere dan de uitvoering, maar na een tijdje lag het er.
Een nadenkende lezer zal zich misschien afvragen waarom dit niet eerder is gebeurd? Het antwoord hierop is de oprit/muur die de buurman inmiddels gebouwd heeft en die voorkomt dat het water via zijn grond wegloopt zoals vroeger het geval was. De oprit/muur is overigens geen verrassing voor ons; al voor de koop wisten we dit en dat is ook de reden van de aanleg van deze afvoer.
2010 t/m 2023
Het is er nog niet van gekomen om de afvoerbuis te leggen, maar er zijn plannen voor 2024 …
2024
Ook zou een grote wandkast nog in de weg kunnen staan, maar da’s even afwachten.
Het aanleggen van de hemelwaterafvoer was lang geleden een van de eerste karweitjes. Met de kennis van nu hadden we er meteen een buis van 110 mm in gelegd, maar destijds – onder tijdsdruk en met onkunde – hebben we de bestaande regenpijp van 75 mm doorgetrokken.
Tussen de garagevloer en de grond aan de buitenkant zit een hoogte verschil van ruim 1 meter. De ca. 10 cm die we in de garage moeten graven om de buis onder de muur door te laten gaan, betekent ruim 110 cm graven aan de andere kant van de muur.
Het opgraven van de buis bij de muur ging vrij snel en die maakt bijna meteen een bocht van 45 graden, om te verdwijnen onder een grote onverplaatsbare kast. Morgen kijken we of we er onder de kast bij kunnen.
16 augustus 2024 – het hoofdkarwei voor vandaag en de komende dagen is de afvoer. In de garage hebben we een groot deel van de oude afvoer blootgelegd. Die moet eruit en wordt vervangen door een buis met een grotere diameter, omdat er ook toilet op aangesloten wordt.
De nieuwe afvoer moet ook onder een 60 cm dikke leisteenmuur door en dat is een aardige uitdaging, want je kunt er nauwelijks bij. Een meevaller was, dat de afvoer net tussen de poten van de onverplaatsbare kast doorloopt. Die hoeft dus niet gesloopt te worden.
Wat niet klopte, was dat er geen dop op de buis zat en dat die nauwelijks uit het beton van de fundering stak. Hierdoor was het onmogelijk om er een buis aan te maken. Na 1,5 uur hakken in een onhandige houding op 40 cm diepte, was er een rondom de buis een randje vrij. Nog steeds te weinig om er een buis met een rubberring op aan te sluiten, maar lijmen – wat in Duitsland eigenlijk niet wordt gedaan – zou misschien wel kunnen.
Van de goedkoopste leiding hebben we de manchet met de rubberring afgezaagd en de buis op lengte gezaagd. De pvc-lijm die we hadden was ruim 15 jaar oud en hoewel die nog bruikbaar leek, hebben we de buis toch gelijmd met pu-lijm. We moesten iets, want bij een regenbui zou het water via de buis de Scheune en de koeienstal in kunnen lopen.
17 augustus 2024 – de gister gelijmde aansluiting lijkt stevig vast te zitten en dus kunnen we verder. De doelstelling voor vandaag is, om naast wat andere klusjes, 2 meter afvoer in de grond te leggen. Dit werd al meteen wat uitdagender, doordat er eerst een ritje naar de bouwmarkt in Traben-Trabach op het programma stond.
De afvoer loopt onder het zijpad, langs de Scheune en voormalige koeienstal, de garage in. Dit pad, wat er vermoedelijk al een paar eeuwen (meer dan 200 jaar) ligt, is bestraat met gladde Moselkeien, van uiteenlopende formaten en gewichten.
Destijds – en misschien nu nog steeds – waren er bedrijven die een vergunning hadden om deze keien te delven (= oprapen) en te verkopen. Niet elke kei is zondermeer bruikbaar en je ziet bepaalde basisvormen steeds terugkomen.
Toch kon het echte graafwerk nog niet beginnen, want onder de keien lag een nog een laag bouwpuin; waarschijnlijk van de “nieuwbouw” een paar eeuwen geleden. Deze laag was behoorlijk hard en uiteindelijk hebben we de kangoo met een tegelbeitel gebruikt om de grond los te maken.
Al dat gespit en gegraaf levert bergen stenen, puin en leem op en waar laat je dat? In de achtertuin is op zich plaats genoeg, maar heen en weer lopen wil je zo veel mogelijk voorkomen. Van een steigerplank en een stuk OSB-vloer hebben we een soort grondschotten gemaakt, waardoor er net plaats genoeg is. Dit komt ook omdat we het per 2 meter doen en dan een deel weer dichtgooien.
Over het beste afschot (= schuin aflopen) van badkamers met een toilet zijn de “geleerden” het niet helemaal eens. Het loopt uiteen van 0,5% tot 5,0%. “Gelukkig” is ook hier een norm voor en wel de DIN 1986-100 en die schrijft voor, dat voor vuilwaterleidingen buiten een gebouw (zoals hier) er een afschot moet zijn van tenminste 1:DN (DN staat hier voor nominale diameter). Bij ons ligt DN 100 en dan moet het afschot minimaal 1% zijn, oftewel 1 cm per strekkende meter. Een groter afschot lijkt logischer, maar bij een te groot afschot (boven 3%), kan de watersnelheid te hoog worden waardoor niet al het vuil in het water meegevoerd wordt en kan blijven liggen.
Wij hebben een ruime 1 cm (= 1%) per meter aangehouden, al is het de vraag hoe de buis ligt als de aarde er weer op ligt?
We hebben niet de hele 2 meter buis bedekt en gaan morgen meten hoe die ligt. De beoogde 2 meter hebben we gehaald, maar soepel ging het niet. Zonder boodschappen doen en andere klusjes is het beter te doen.
Toen het begon te regenen, was het opeens weer november 2007, want ook toen waren we in de regen met de afvoer aan deze kant bezig. Destijds konden we gat dichtgooien, omdat het karwei gedaan was. Nu ligt er een open geul die vol kan regenen. Er zit wel plastic voor, aar waarschijnlijk niet waterdicht. Het water loopt dan de afvoerleiding in en als de geul volloopt, kan het in de Scheune naar boven komen.
Er zitten weliswaar deksels op, maar zijn die nog heel? Degene die in het zicht zat, was kapot (zie nu een nieuwe op) en over het lot van de andere is niets bekend. Voor zover we kunnen zien, ligt de bovenkant van de geul net iets onder de vloer van de Scheune en zou het water eerder via de reguliere afvoer weglopen, dan via de Scheune naar de koeienstal, dan het trapje af naar de garage en vervolgens onder de garagedeur naar de straat…
Leem is mooi spul, maar je moet er niet overheen lopen als het nat is en al zeker niet met werkschoenen met profielzolen. Bij elke stap zit er meer leem onder de schoenen. Niet alleen nam het gewicht flink toe, maar de toch al niet kleine schoenmaat kreeg het uiterlijk van een Yeti-poot.
19 augustus 2024 – dat het vandaag minder warm was, kwam prima uit, want bij het graven van de geul voor de afvoer, sta je ’s ochtends in de zon. Het kunnen staan in de geul, zorgde ervoor dat het graafwerk voorspoedig verliep en toen de “koffieklok” sloeg, waren we bijna bij het putje.
Het laatste stukje graven we pas als andere dingen gedaan zijn. Zou het gaan regenen als dat open ligt, dan komt de garage zeker blank te staan. Niet onoverkomelijk, want het loopt onder de deur door de straat op, maar liever niet.
Het belangrijkste wat eerst moet gebeuren, is een doorvoer maken in de muur van de Scheune, voor de mantelbuis van de waterleiding. Omdat de flexibele waterleiding toch nog vrij lastig stug buigt, heeft de mantelbuis een diameter van 75 mm.
20 augustus 2024 – het streven is om vandaag de geul af te krijgen en de buizen onder de garagemuur (ruim 60 cm dik!) door te laten lopen. Met een tuinschepje op een lange steel hebben we in de garage eerst een gat van ca. 50 cm diep naast de oude buis gemaakt.
Daarna buiten verder en de geul doortrekken naar het afvoerputje. Het laatste stuk was lastiger, omdat de stenen daar in beton liggen. Dit hebben we jaren geleden gedaan om het keienpad waterdichter te krijgen, zodat er minder vocht door de muur ging de garage in.
Bij het putje aangekomen, volgde het graafwerk de oude afvoerbuis naar beneden. Het putje en de afvoer van de dakgoot komen op een iets andere plaats te liggen. Waar precies weten we nog niet.
Noodgedwongen werd het graven onderbroken, toen er geen plek meer was om het leem neer te leggen. We hebben niet echt zin om het leem weg te kruien en later weer terug te rijden en hebben er daarom maar 2 meter afvoerbuis in gelegd. De voorbereiding was al gedaan en na een afschotcheck en een plakje leisteen, kon de buis erin.
Er was nu weer een stuk geul wat dichtgemaakt kon worden; de hopen zand/gruis, stenen en leem zijn kleiner en we kunnen weer graven. We horen net op de radio dat er vanavond een redelijke kans op regen is en da’s nou nets iets wat we nu niet kunnen gebruiken.
Na het dichtgooien was er weer plaats voor leem en kon er verder gegraven worden. Toen het gat te diep werd, moest er een staanplaats gemaakt worden, via qua diepte lag, tussen het gat en de diepte waarop de buizen lagen.
De rare knik moet ook uit de regenpijpen, maar om die verticaal naar beneden te laten lopen, moest er een hap uit een betonvloertje gehakt worden, wat buiten in de hoek tussen de garage en koeienstal ligt. De kangoo zagen we niet zitten zo dicht bij de muren en dus werd de hap er ouderwets met hamer en beitel uitgehakt. De regenpijp werd ontkoppeld en gaat op de nieuwe plek de grond in. Dat deze regenpijp provisorisch vastzit, bleek, toen hij boven uit de dakgootaansluiting schoot. Gelukkig konden we hem terug zetten zonder ladder, want die kan er nu niet staan.
De vraag was, waar zijn we uitgekomen en een blik in het gat buiten (waarvoor we een zaklamp nodig hadden, want het was inmiddels donker) stemde tot tevredenheid. We zaten goed!
Voor vanavond en de komende nacht was er regen voorspeld en die viel ook. Als voorzorgsmaatregelen, hebben we de regenpijp weer aangekoppeld, de dop van de afvoer eraf gehaald, de steigerbuis (is tijdelijk afvoerbuis) ontstopt en een dammetje in de garage gemaakt, zodat eventueel regenwater niet in de leidingsleuf zou lopen, maar over de vloer, onder de deur, naar buiten.
Tijdens de buien zijn we gaan kijken en er stond gelukkig geen water in de het gat. Het water liep waarschijnlijk de grond in, in het stuk dat pas dichtgegooid was.
Morgen verder en dan moet er een buis met een diameter van 110 mm komen op de plaats van de steigerbuis. Het zal niet meevallen om de doorgang groter te maken en om de buis erin te krijgen. Buigen kan niet, dus aan één van de kanten van de doorgang moet genoeg ruimte zijn, om de buis er recht doorheen te doen.
21 augustus 2024 – de euforie van gister, toen we er doorheen waren, was al snel verdwenen, toen we er eindelijk een buis van 110 mm diameter doorheen hadden. Die buis hadden we over de steigerbuis geschoven, waarbij de steigerbuis de richting aangaf.
Helaas bleek het afschot totaal verkeerd te zien; bij de oude grijze buis voor de dakgoot is dat niet erg, maar bij een wc-afvoer wil je geen verstopping onder een dikker muur. Het er weer uit halen van de oranje buis bleek erg lastig, die zat vastgezogen in het vochtige leem en het eruit halen duurde een uur.
Het corrigeren van het afschot is een moeizame zaak, wat vooral komt door de aard van de werkplekken, die aan beide uiteinden van de doorgang even slecht is. Om de buis vanuit de garage naar boven te laten lopen, moest er een flinke geul in de garagevloer gemaakt worden.
Die is meteen met de goede kant naar voren in de doorgang gezet en in de kuil in de tuin kon de bocht van 45 graden erop. Op de grijze buis (diameter 75 mm) is het oude bochtje van 90 graden vervangen door 45 graden. Deze buis blijft liggen, maar krijgt een andere functie.
Om de bochtjes erop te zetten, is de kuil in de tuin groter gemaakt. We kunnen er nu bij, maar het is verre van comfortabel en veel ruimte is er ook niet. Het was even puzzelen in welke volgorde er stukken buis, bochtjes en Y-stukken op gezet moesten worden, want hierdoor was er geen ruimte meer om te staan in het gat. Het aansluiten op zich viel ook niet mee, want er was – ondanks het glijmiddel – behoorlijk wat kracht nodig om een onderdeel in de mof met de rubberring te drukken.
Uiteindelijk lukte het en na het tijdelijk afgedicht te hebben, zat de werkdag erop. Morgen verder en als goed is, regent het niet vannacht, want dan hebben we een probleem.
22 augustus 2024 – de steenlijm die we gister nog rondom de buis in de garage gespoten hadden, was hard geworden en de buis zat muurvast, met het juiste afschot. Ook aan de tuinkant hebben we wat gedaan om de buizen op hun plek te houden en zo’n 30 liter vrij dun beton in de kuil gegooid. Dit loopt als het goed is ook rondom de buis de doorgang in en alles zou dan goed vast moesten zitten.
Voor de zekerheid hebben we meteen daarna een doorlooptest gedaan en die verliep prima. We laten het beton iets uitharden voor we het verder dicht gaan gooien en gaan ondertussen wat andere afvoerkarweitjes doen.
De aansluiting is sowieso provisorisch, omdat t.z.t. het dak, de dakgoten en de regenpijpen vervangen worden. Voor eventuele stortbuien komt er dan een regenpijp op met dezelfde diameter als de oranje buis. Om dan niet weer te hoeven graven, hebben we de oranje buis nu al zover mogelijk doorgetrokken.
Aan de aansluiting voor het afvoerputje konden we weinig doen, door gebrek aan de juiste onderdelen. Dat wordt morgen. Wel is de onderste “verdieping” van het gat gevuld, waardoor die een flink stuk ondieper geworden is. Het staan gaat aan de ene kant makkelijk, omdat die minder diep is en het sta-oppervlak groter is, maar wordt weer lastiger doordat er meer buizen in het gat zitten.
Het ontbrekende stuk van de oranje buis kon erin gezet worden met 2 dubbelmoffen en daarna kon er ook weer wat dichtgegooid worden.
De grijze buis is bedoeld als mantelbuis voor de waterleiding. De aanvankelijke aluminiumleiding was te stug en ging er niet doorheen. Dit kwam niet onverwacht en als alternatief hadden we een tyleenslang. Die is iets minder stug, maar alleen geschikt voor koud water. Dat is hier geen probleem, want voor de warmwaterleidingen gebruiken we de aluminiumleiding.
2025
Daarna zijn de kleinere afvoeren aangelegd vanaf de douche, wasmachine, wastafel, pantry op het terras en de afvoer van het terras (ingeval van inregen). In principe kan het water weg, maar in de garage gaan we de dunne afvoer (voor het regenwater) vervangen door een dikke (ook voor de wc).
8 september 2025 – vorig jaar hebben we de definitieve afvoer buitenom gelegd van de Scheune naar de garage en daar aangesloten op de tijdelijke afvoer (uit 2007!). De afvoer in de Scheune was zaterdag gemaakt en nu stond die in de garage op het programma.
De bestaande wc liep door zonder zichtbare lekkage en we hopen morgen op een regenbui(tje) om te zien of het andere deel ook dicht is.
9 september 2025 – al vroeg in de ochtend begon het te regenen. Het hielt een paar uur aan en was een mooie test van de dichtheid van de afvoerbuizen in de garage. Die lijken dicht te zien, maar rondom het afvoerputje buiten is het een ander verhaal.
Waarschijnlijk is er weer water langs het putje gelopen en door de muur heen in de garage gelopen. De vloer in de garage ligt namelijk ruim een meter lager en er zit nauwelijks cement tussen de stenen van de muur. Rondom het putje hebben we wat grond weggehaald en er een paar kilo snelcement ingestort. Hopelijk loopt er nu meer water in het putje.
De waterleiding komt vanaf het aansluitpunt naar het punt waar die door de muur gaat, in een mantelbuis van 40 mm te liggen. Die buis hebben we gelegd, met de tyleenslang van 20 mm erin. Net voor de buitenmuur zit een T-stuk, zodat de leiding t.z.t. naar boven doorgetrokken kan worden. Bij het aansluitpunt zit een extra kraan, zodat we kunnen testen en afsluiten, zonder elke keer de kelder in te hoeven. Het eerste stuk in de Scheune is ook aangesloten en vannacht laten blijft de druk erop staan, om te kijken of het dicht is.
Het dichtstorten van de geul van de afvoerbuis in de garage ging nog even niet, omdat het afschot wat veranderd was. Mogelijk door het weggraven van grond bij de muur, om te kijken waar het water vandaan zou kunnen komen. Na wat graafwerk was het afschot in orde en hebben we er hier en daar voor de zekerheid wat emmers zand opgezet.
10 september 2025 – het afschot van de afvoer in de garage was nog steeds goed en het dichtgooien kon beginnen. Rondom de afvoer en de mantelbuis van de waterleiding hebben we eerst zoveel mogelijk zand en droog leem gestort. Daar bovenop kwamen stenen en keien, die in het beton verdwenen. Omdat we geen aparte afwerkvloer maken, hebben we relatief fijn beton (tot 8 mm) gebruikt.
11 september 2025 – het snelcement rondom het putje in de tuin heeft in ieder geval wat nut, want er zit nu water in het putje en er staat (nog?) geen water n de hoek.
2026
Als de betonvloer eruit is en er wat leem afgegraven is, dan kunnen we hopelijk zien hoe de afvoerbuizen lopen en of daar nog iets aangepast moet worden.
2 juli 2026 – de afvoerleiding die vanaf de gang de garage in komt, is van gietijzer en de vraag is, wat doen we daarmee? De leiding zit er minstens 75 tot 100 jaar in en met een geschatte levensduur van 50 tot 100 jaar, zit die aardig aan z’n eind. Dat is ook wel te zien, want aan de buitenkant zitten roestige schilfers en op sommige plekken lijkt de buis poreus.
Hij gaat er dus uit en ergens in de gang willen we een nieuwe Pvc-buis aansluiten op de gietijzeren leiding. De buis loopt schuin onder de dikke stenen muur en we dachten de plek in de gang aardig bepaald te hebben. Helaas was dat niet helemaal zo, want ondanks enthousiast gegraaf kwamen we geen afvoer tegen, terwijl we al diep genoeg waren.
Duidelijk de voedselopslag van een dier; waarschijnlijk een steenmuis.
De werkdag was inmiddels voorbij en morgen gaan we met de kango nog wat andere gangtegels te lijf en lukt het hopelijk om de gietijzeren leiding tot het juiste punt uit te graven. Ook in de garage moet er nog een stuk leiding uitgegraven worden.
Om plaats te hebben voor nieuwe puinbergen, hebben we er een nog een stuk garagevloer uitgehaald, tussen de 2 fundaties voor de kolommen van de verdiepingsvloer. De bergen kunnen niet te ver naar het midden van de garage, omdat we waarschijnlijk de leiding naar de hoek gaan verleggen.
Die leiding ligt er nog niet lang, maar maakt een omweg en zou eigenlijk dieper moeten liggen. Destijds hebben we voor de makkelijkste weg met het minste werk gekozen, maar nu de hele vloer eruit gaat, kunnen we het beter doen.
Iets verder kwamen we opeens links (= aan de verkeerde kant) nog een oranje afvoerbuis tegen.
Om nog wat opbouwend werk te doen, is de afvoer van het regenwater verlegd en is de moderne kunststofbuis in de oude stenen buis geschoven. Om dit makkelijker te maken, zijn er 2 eerst stukken van de stenenafvoer afgehaald en die liggen nu in de tuin.
30 juli 2026 – de afvoerleidingen onder de toekomstige garagevloer gaan anders lopen dan voorheen en komen ook dieper te liggen. In de huidige afvoeren zitten hier en daar ook grijze buizen en bochten en voor de zekerheid worden die vervangen door oranje. Voor afvoeren die onder de grond liggen worden hier oranje buizen gebruikt; die zijn dikker en steviger dan de grijze, met een verwachtte levensduur van 100 jaar.
Omdat er regen is voorspeld, wachten we nog even met het aanpassen van de afvoer van de dakgoot. We zitten niet te wachten op een ondergelopen garage. De waterleiding en de mantelbuis verleggen is een beter idee; die komt rechter en dieper te liggen.
Zoals wel vaker, liep dat anders, want ca. 1 meter voor het eind, lag er een steen op de route van de leiding. Niet zomaar een steen, maar een enorm grote, waar zelfs met een flinke koevoet geen beweging in te krijgen was.
Het aanpassen van route en diepte van de waterleiding, zorgde ervoor dat de oude waterleiding te kort was. Na bij de bouwmarkt een nieuwe leiding gekocht te hebben, konden we verder. Aan de tuinkant is de waterleiding aangesloten en hij ligt op de juiste diepte in de geul.
1 augustus 2026 – met de waterleiding liep het niet zoals gepland; het T-stuk wat erin zat, is niet bruikbaar voor de nieuwe versie. Hadden we dat gisteren al in de gaten gehad, dan hadden we een andere gekocht.
Gelukkig kunnen we toch verder en zijn begonnen met het dichtgooien van de geul waarin de nieuwe waterleiding ligt. De geul wordt niet helemaal gedicht, want er wordt rekening gehouden met de laag split (10 cm) en de nieuwe betonvloer (15 cm).
Voor het controleren van de juiste hoogte (of diepte) hebben we witte isolatietape op de steel van de voorhamer gedaan. Met de voorhamer stampen we het leem in de geul aan en als de laserlijn op de tape schijnt, is de diepte goed.
Daarna was de afvoer vanaf de achtertuin aan de beurt, die nu nog uitkomt in de oude stenen afvoerbuizen. Toen die eruit waren, ging er letterlijk een soort van beerput open, want er was een open verbinding met het riool.
4 augustus 2026 – in de garage moeten 2 afvoerleidingen naar het riool opnieuw gelegd worden, die vanaf de tuinkant en vanaf de gangkant. Het meest praktische is om die naar de tuin als eerste te doen en daar waren we al aan begonnen.
Het provisorische gedeelte ging eruit, zodat de geul op de juiste diepte gegraven kon worden. De route werd iets anders dan gepland, want we waren de betonfundatie van de staanders voor de grote balken zat in de weg. Deze verse fundatie weghakken is geen optie, dus werd de afvoer verlegd.
Bij het uitgraven van de oude afvoeren, was het split apart gehouden, zodat de nieuwe afvoer ook weer in bed van split ligt. De afvoer ligt nu op de juiste diepte met het goede afschot, maar het afmaken (= de rubberringen in de aansluitingen doen) moet wachten tot morgen.
5 augustus 2026 – door de rubber afdichtingsringen, worden de verbindingen van de oranje afvoerbuizen minder flexibel en hierdoor moest er 1 ander bochtje in, bij het definitief maken van de afvoer vanuit de achtertuin.
6 augustus 2026 – om de nieuwe afvoerleiding van het toilet te kunnen leggen, moet de huidige eerst uitgegraven worden. De nieuwe leiding krijgt een iets andere route en komt dieper te liggen en daarom moesten er wat stukjes betonvloer uit. Geen probleem, want de hele vloer moet er toch uit.
Een gietijzeren afvoer in onbekend terrein voor ons en voordat we het gedeelte in de gang doorsnijden, waarna er geen weg meer terug is, gaan we als oefening een stukje gietijzeren afvoer uit de garage halen. Deze moet er sowieso uit en is waarschijnlijk te bochtig om er in 1 keer uit halen, ook al omdat hij door een 50 cm dikke muur doorloopt.
Met wat bochtjes zonder afdichtingring is het provisorisch aangesloten. Helemaal dicht is dit niet, maar af en toe een druppel is acceptabel, want als het goed is, is het tijdelijk.
7 augustus 2026 – de nieuwe afvoerleiding loopt door een ca. 55 cm dikke leisteenmuur en omdat er in de garage veel meer werkruimte is dan in de gang, gaan we graven en hakken vanaf de garage.
Precies op de plek waar we in eerste instantie gedacht hadden, dat de leiding de muur in zou gaan, of eigenlijk uit de muur zou komen, zat een enorme steen. Het was geen optie op daar doorheen te hakken en dus werd het beginpunt wat verlegd. Dit bleek eigenlijk een betere plek te zijn; dichter bij de wasbak (die afvoer moet erop aangesloten worden), beter bereikbaar (de gietijzeren afvoer zat niet in de weg) en minder kans om de gietijzeren afvoer te beschadigen.
Even werd overwogen om nog een stuk van de gietijzeren afvoer af te slijpen/zagen, maar dat stuk afvoer zag er zo slecht uit, dat we het risico – dat het niet dicht te krijgen was – niet genomen hebben.
Toen er eenmaal een begin was, ging het maken van het gat redelijk soepel. Met een lange steenbeitel en koevoet kom je een heel eind. Leisteen kan prima tegen een hoge belasting vanaf boven, maar is slecht bestand tegen een beitel vanaf de zijkant. Dat kwam goed uit.
Helaas zitten er in deze muur ook kiezelstenen; gelukkig niet veel, maar er zat er een precies waar de afvoer moest komen. Kiezels kun je alleen met lomp hakken kapotslaan, waarbij het vanwege de gladheid nog lastig is om er een beitel op te zetten.
De dikte van de muur is weliswaar ca. 55 cm, maar de afvoer loopt er schuin doorheen, in een hoek van ongeveer 45 graden. De lengte door de muur wordt hierdoor ca. 75 cm (55*√2), wat uiteindelijk aardig bleek te kloppen.
Na ongeveer 30-35 cm zat er een enorme steen precies op de route en het kostte ca. 1,5 uur om daar een rondachtig gat van ca. 12 cm in te maken. De sloophamer kon er niet bij, de boor gleed af en alleen de lange steenbeitel en koevoet bleven over.
Daarna kwam een makkelijker stukje met kleinere stenen en veel leem. Dit is namelijk een zogenaamde Trockenmauer, waarbij geen mortel wordt gebruikt en de stenen los op elkaar liggen, met hier en daar wat leem. Aan de binnen- en buitenkant liggen de rechte/vlakke kanten van de stenen en de ruimte in het midden wordt opgevuld met kleine stenen en leem.
Door de euforie vergaten we bijna, dat de provisorische afvoer weer aangesloten moest worden. Doe je dit niet, dan loopt de afvoer van keuken, wc en wastafel de garage in….
We hadden er gisteren niet aan gedacht, dat er een leiding met aansluitmof door het gat moest. Die wat grotere diameter ging er pas doorheen, na een uurtje hakken in buiklighouding in de garage.
Na het uitgraven van het nieuwe afvoertraject in de garage en ruimte maken voor bochtjes in het gat in de gang, kon het echte werk beginnen: een stukje gietijzeren afvoer uit gat in de gang halen.
De ruimte in het gat bleek toch vrij beperkt, ook al omdat afvoer schuin loopt. Hier zat ook een voordeel aan, want het stuk in het gat was langer dan wanneer afvoer schuin zou lopen. Met de haakse slijper en de reciprozaag is de leiding op 2 plaatsen doorgezaagd.
Daarna kon de conceptafvoer gemaakt worden van aansluitmof op de gietijzeren leiding, bochtjes en een recht stuk, allemaal zonder de rubber ringen. We wisten nu hoeveel er van het stuk in de garage afgehaald kon worden. Om daar beter bij de kunnen, is het gietijzeren afvoer daar ook weggehaald. Het stuk zat los in de muur en bleek in het midden van de muur gebroken te zijn, of het waren 2 losse stukken die niet aan elkaar zaten. Misschien was dit de oorzaak van het vochtprobleem in de muur?
Het doortrekken van de wc gaf gelukkig geen watervalletjes en fonteinen in de gang en garage te zien; zelfs geen druppels.
8 augustus 2026 – onder de verbindingen van de nieuwe afvoeren zijn geen natte plekken te zien en dus kan het dichtgooien beginnen. Het eerste in de garage, waar we de “leembulten” vlak maken en hiermee de leidingen ingraven, nadat er eerst een bed van zand ondergelegd is.
14 augustus 2026 – het bronnenschuim in de garage en gang was droog en de overtollige bobbels zijn weggesneden. Het ziet er goed uit en de pvc-leiding zit muurvast. In het gat in de gang zijn de eerste emmers zand en leem gedaan. Het stuk muur wat gesloopt is om de afvoer te kunnen leggen, hebben we gerepareerd met stenen en kalkmortel. Geen cement dus, om optrekkend vocht zoveel mogelijk te voorkomen. Morgen kan de rest van het gat dichtgegooid worden.
