Grote verbouwing 2026

MET DEZE PAGINA ZIJN WE BEZIG

 

7 juni 2025 – binnenkort komen de constructeur en een energie-adviseur kijken en onze plannen bespreken voor de grote verbouwing. Een deel van het dak en de dakstoel worden vernieuwd en de vloer boven de garage en die van de zolder erboven, moeten bruikbaar gemaakt worden.

Om alles zo goed mogelijk te kunnen zien, hebben we het lekzeil weggehaald. Rond 2010 hebben we dit zeil van 6 bij 8 meter opgehangen om het water, wat door het lekke dak kwam, af te voeren.

Toen het dak dicht was, is het zeil blijven hangen en heeft later weer opnieuw dienst gedaan toen het – ergens anders – weer opnieuw ging lekken. Na zo’n 15 jaar trouwe dienst is het nu dus definitief weg.

8 juni 2025 – nu het zeil weg is, is er een mooie gelegenheid om foto’s te maken van de oude (=huidige) constructie:

12 juni 2025 – vandaag kwam de Statiker (= constructeur) op bezoek. Om de bouwvergunning definitief te maken, moeten er o.a. nog statische berekeningen worden aangeleverd bij het Bauamt. Dit kunnen we niet zelf en dus gaat de Statiker dit doen.

21 juli 2025 – weer een bezoek van de Statiker; dit keer om de balkmaten van de bestaande kap op te meten en de constructie te bekijken. Zo goed als zeker zijn de balken te dun, omdat de eisen voor bouwconstructies in de loop der eeuwen behoorlijk verzwaard zijn. Ook letterlijk, want de balken moeten nu dikker zijn.

22 juli 2025 – vandaag kregen we bezoek van de Energieberater, oftewel de energieadviseur. In eerste instantie gaat hij aangeven hoe e.e.a. geïsoleerd moet worden, om te voldoen aan de eisen voor de bouwvergunning. Daarnaast komt er een energieplan voor het hele pand, waarmee je ook subsidie kunt aanvragen. Het gaat om behoorlijke bedragen, waarmee je de kosten van zo’n Energieberater ruimschoots terug zou moeten kunnen verdienen.

18 augustus 2025 – in de middag kwamen de timmerman en de dakdekker kijken naar onze voorgenomen verbouwing; het vernieuwen van de dakconstructie en de dakbedekking aan de straatkant. Omdat slecht weer niet zo handig is voor dit werk, wordt de start van de grote verbouwing van 2025 waarschijnlijk mei 2026.

2 november 2025 – een tijdje geleden hebben we de berekeningen en plattegronden van de Statiker (constructeur) gekregen. We hebben die doorgenomen en hier en daar wat vragen gesteld en opmerkingen gemaakt. Het heetste hangijzer is een staalkolom die midden in de garage komt, met daarop een stalen ligger, die de huidige eeuwenoude eiken balk vervangt. Als het enigszins kan willen we dit zien te voorkomen. 

Ook op het oude zoldertje is een staander gepland. Die is er nu ook niet, maar dat lijkt vooralsnog een minder groot probleem te zijn, ook al omdat die van hout is en niet van staal.

3 november 2025 – de grote verbouwing van 2025, die (hopelijk) in 2026 van start gaat, wordt omvangrijker dan eerder gedacht. Het deel wat verbouwd gaat worden, is voor het merendeel gebouwd in 1779 en voor een klein deel ergens in 1600-en-nog-wat. De bouwvoorschriften destijds (als die e hier al waren), waren anders dan nu.

Om aan de eisen van de huidige bouwvoorschriften te voldoen, moet er nogal wat aangepast worden, met name in de garage. De garage staat/stond behoorlijk vol, met te weinig ruimte om te verbouwen. Om meer ruimte krijgen, is vandaag een kast verplaatst naar de werkplaats. Omdat we nog niet precies weten hoe de werkplaats ingedeeld gaat worden, komt de stalen kast voorlopig op zwenkwielen te staan. Die hadden we nog over van de eerste freesgeleider.

Tussendoor hebben we ook nog maar wat foto’s van de zolder gemaakt. Nu kan het nog, want straks – in 2026 – wordt het dak van de aanbouw uit 1779 compleet gesloopt en vervangen door een nieuw dak, met nieuwe dakbedekking. Ook de balken van de zoldervloer, oftewel het plafond van de verdieping eronder worden vervangen.

Aan de ene kant jammer, want het originele dak is dan weg, maar aan de andere kant, het dak is slecht en door de soort van fantasieconstructie, is de ruimte onder het dak in feite onbruikbaar. Zelfs een deel van de verdieping eronder is hierdoor onbruikbaar.

4 november 2025 – de isolatieman, oftewel Energieberater, kwam op bezoek, om de energieverbeteringsmaatregelen toe te lichten, die hij ons eerder toegestuurd had. Een nog openstaande voorwaarde in de bouwvergunning is o.a., dat er, voordat het werk begint, aangegeven moet worden hoe e.e.a. geïsoleerd gaat worden.

Behalve de inmiddels behoorlijk roestige kennis van thermodynamica, is de materie ons vrij onbekend. Daarbij is het ook nog in het Duits en staat het bol van de vakafkortingen. Gelukkig heeft de isolatieman er rekening mee gehouden dat wij geen Duitsers zijn en zijn teksten in relatief eenvoudig Duits geschreven.

Dat we ons hierin verdiepen, komt ook omdat er ook enig eigen belang is in de vorm van subsidies. De isolatieman is hier goed mee bekend en vraagt namens ons de subsidie aan. Uiteraard doet hij dit niet voor niets, maar het voordeel is, dat wanneer een gecertificeerde Energieberater de isolatiemaatregelen beoordeelt en de subsidie aanvraagt, er 5% meer subsidie gegeven wordt. Het is zo goed als zeker, dat die extra subsidie beduidend meer zal zijn, dan zijn kosten.

In de garage, oftewel toekomstige bouwplaats, ligt nog veel in de weg. Profiterend van het zonnige weer, hebben we vandaag de pvc-buizen in de varkensstal gelegd. Ook de steigerbuizen en schroefstempels zijn verdwenen, die liggen nu onder een zeil in de achtertuin en de nodige andere dingen zijn opgeruimd, dan wel klaargelegd om weg te gooien. De bedoeling was dat er een opbergrek voor de steigerbuizen zou komen in het ongebruikte pad aan de zijkant, maar daar zal volgend jaar het hout wat van het dak afkomt neergelegd of neergegooid worden.

17 november 2025 – we houden er in ons achterhoofd rekening mee, dat ook het grote houtrek in de garage deels leeg gemaakt moet worden, of – in het ergste geval – tijdelijk helemaal weg moet. Vooruitlopend hierop zijn we de nieuwe werkweek begonnen met het uitzoeken van het hout in dit rek. Hierbij gaan we wat selectiever te werk dan voorheen en de berg brandhout en storthout groeit dan ook goed.

18 november 2025 – de planken die gisteren door de keuring gekomen waren, zijn vandaag opgeruimd en liggen nu tijdelijk onder de trap naar de vide. Terugleggen in het houtrek leek niet verstandig, want daar moet in 2026 gewerkt worden.

Vandaag stond in het teken van de grote verbouwing in 2026. De architect, constructeur, timmerman en dakdekker kwamen met z’n allen om het e.e.a. door te spreken. Ook werden de nodige vragen die wij vooruitlopend op deze bespreking hadden gesteld, beantwoord.

19 november 2025 – Het belangrijkste positieve constructieve punt van het overleg gisteren was, dat er geen kolom (pilaar) midden in de garage komt. Op de foto geeft de witte koker de plaats aan waar de kolom gepland was en op de verdieping erboven zou er op dezelfde plaats ook eentje komen.

Het deel wat verbouwd wordt heeft nu een zogenaamd Sparrendach (= sporenkap), waarbij de dakbelasting via de schuine Sparren (sporen) wordt overgebracht op de wanden. Het nadeel van zo’n dak is, dat het minder geschikt is om dakkapellen in te maken (zijn er nu niet) en het is lastiger om er hoeken met kilkepers en hoekkepers in te maken. Die zijn er nu wel, maar het is een nogal amateuristische constructie.

Het nieuwe dak wordt een zogenaamd Pfettendach, waarbij de bovenkant van de Sparren (sporen) op de Firstpfette (nok) liggen en de nok op zijn beurt ondersteund wordt door een aantal Pfosten (staanders). Het dakdeel wat al eerder vervangen is, heeft deze constructie ook en er zitten voor- en nadelen aan.

Er was ook nog een meer negatief punt t.a.v. de constructie en dat is, dat het driehoekige stukje dak aan de straatkant, tussen het oudste deel en de 1^e aanbouw, toch gesloopt moet worden. De dakbedekking en wat planken van dit stukje dak zijn in 2014 vernieuwd en nu al gaat het dus gesloopt worden.

Het nieuwe dak zit op een wat andere hoogte, heeft een andere dikte en de kilkepers ontbreken helemaal. De nieuwe versie krijgt geen metalen kilgoot, maar de schieferdakbedekking loopt door. Net als bij de aansluiting van de 2^e uitbouw op de 1^e uitbouw, blinkt ook de constructie hier niet uit in degelijkheid. 

Een punt van meer organisatorisch aard hakte er ook stevig in; alle ruimten waarvan de plafondbalken, oftewel de vloerbalken van de verdieping erboven vervangen worden, moeten helemaal LEEG zijn als ze daar gaan werken. Ons idee van mobiele werkbanken, kasten en houtrekken was leuk, maar ze moeten wel weg. Ze even verder het pand in rijden is er ook niet bij, want vanuit de garage moet je 5 treden omhoog naar de koeienstal en dan nog 1 naar de werkplaats.

24 november 2025 – na wat ander werk kon de verhuizing van spullen uit de garage beginnen en als eerste waren de onderdelen van de kast aan de beurt. Deze staan nu – op de bovenkant en onderkant na – voor de buitendeur van de koeienstal, die we toch niet gebruiken.
In de werkplaats hebben we ruimte gemaakt voor grotere blokken hout en balken tot zo’n 2,5m lang.

Daarna was de lintzaag aan de beurt, maar dat viel tegen. Door de combinatie van hoogte en breedte, is de doorgang boven het trapje van de garage naar de koeienstal te laag. Een alternatief is, om de zaag op z’n rug/zijkant te leggen en dan op een paar hondjes.

Het gewicht van de zaag is volgens de fabrikant 140 kilo (verkopers zaten tussen de 135 en 160 kilo) en we durfde het niet aan om de zaag met 1 persoon te kantelen; zou het gewicht te houden zijn en zou die kunnen wegschieten aan de onderkant?

Om op safe te spelen, hebben we de zaag schuin gezet tegen de achterkant van het verrijdbare houtrek aan. Voor de zekerheid een schoor onder het houtrek om kantelen te voorkomen, een balkje op de achterkant van het houtrek om wegglijden naar de zijkant te voorkomen en wat blokken aan de andere kant van de zaag om wegschieten te voorkomen.

Dankzij het gewicht van het (nog) volle houtrek ging het prima, al zouden wat extra handen om blokken te verplaatsen erg handig zijn geweest. Elke keer een kleine stukje rijden, wielen op de rem, checken of de zaag nog recht lag en dan het volgende stukje. Zo stond de zaag steeds schever, totdat hij op een blok op een krukje lag.

Pas toen konden we kijken of de zaag handmatig te tillen was. Dat was zo en eigenlijk viel het gewicht dermate mee, dat wanneer we dit vooraf geweten hadden, we misschien wel een poging hadden gewaagd om de zaag handmatig te kantelen. Dat had uren gescheeld, maar het mist toch de zekerheid van een goede afloop; het zou maar net in je rug schieten….

Morgen deel 2 van de lintzaagverhuizing; dat wordt weer een avontuur, want dan moet die het trapje op naar de koeienstal….   

25 november 2025 – de hoofdklus vandaag was de lintzaag van de garage naar de koeienstal verhuizen, met een hindernis in de vorm van een trapje met 5 treden, om een hoogteverschil van bijna 1 meter (98 cm) te overbruggen. Gisteravond hadden we bedacht, dat we het met een ladder zouden doen. Je hebt dan geen last van de afzonderlijke treden en de helling is vlakker. Op die ladder dan wat platen en dan de zaag daar overheen naar boven schuiven.

Ladders zijn hier niet voor gemaakt en vanwege het totaal gewicht van dik boven de 200 kilo, hebben we de ladder inclusief begin en eind, op 5 plaatsen ondersteund met blokken hout. We hadden er eerst nog een beugel afgehaald, omdat de zaag net iets te breed was om soepel de ladder op te gaan. Met balken werd voorkomen dat de ladder naar boven of beneden zou schuiven en toen kon het feest beginnen.

Het was aanvankelijk geen feest, want het schuiven ging niet echt. Gelukkig hadden we nog wat oud-Egyptische rollenbaanrollen en daarmee ging het prima. De zaag was net over de helft toen e.e.a. begon te schuiven, inclusief de verhuizer zelf. Na er wat schroeven ingedraaid te hebben en een afzetplankje gemaakt te maken, ging het verder.

De ladder lag in de koeienstal bewust wat hoger, zodat er een hondje met een blok hout onder kon. Dat ging zoals gepland en toen de zaag eenmaal op het hondje lag, duurde het niet lang voordat die op z’n tijdelijke plek lag.

Na het afbreken van de oprijbaan, was het grote houtrek aan de beurt. Bovenop lagen bonken hout, die nu tijdelijk in de werkplaats liggen, evenals de Sparren uit het schap eronder. Ook de grote bonken die onder het rek lagen zijn verhuisd. Wat niet op de verhuislijst stond, waren de zakken met leemmortel en de diverse soorten leemstuc. Die waren we vergeten. Een paar liggen er nu op het terras en misschien gaat de rest daar ook heen.

De leemstenen verhuizen permanent naar de varkensstal, maar toen daar een plekje ingericht was, barste er weer een regenbui los. Inmiddels was het ook bijna donker, dus dat wordt morgen, als het niet regent, want daar houden leemstenen niet van.

26 november 2025 – omdat de voorspelde regen ’s ochtends niet viel, wat dit een mooie gelegenheid om de leemstenen te verhuizen naar de varkensstal.

Er werd even nagedacht om een kruiwagenoprijbaan aan te leggen om (weer) de trap naar de koeienstal op te gaan, dan een tree omhoog naar de werkplaats en tenslotte 2 treden naar buiten. Dit hebben we niet gedaan want om de ca. 80 stenen te verhuizen, moest er 8 keer heen en weer gelopen worden.  Dat is prima te doen en dus liggen de stenen nu in de varkensstal.

Onder het houtrek lagen ook nog de nodige leemspullen (mortel en stucsel), die liggen nu ook tijdelijk ergens anders.

Het volgende schap van het houtrek was aan de beurt en daar liggen voornamelijk oude eiken balken. Geen hele lange (dus geen hele zware) want die liggen onderin, maar balken van maximaal zo’n 2,5 meter lang, die toch nog wel 40-45 kilo kunnen wegen.

Destijds hebben we bijna al het oude eikenhout bewaard, hoe slecht het ook leek of was. In de wetenschap dat er volgend jaar flink wat oud eikenhout geoogst kan worden, is het hout wat uit het rek kwam, kritisch bekeken. Niet alleen of het hout goed is, maar ook of er misschien een ‘Etsy-achtig iets’ van gemaakt kan worden.

Hout waarvan we denken dat het misschien nog (deels) bruikbaar is, ligt nu tijdelijk in de werkplaats en onbruikbaar hout komt op de brandhoutstapel.

Nadat het middelste schap leeg was en het hout opgeruimd, was het laatste schap aan de beurt, met de kiloknallers; voor een groot deel oude eiken vloerbalken van tegen de 3,5 meter lang. De zwaarste 6 kunnen meer dan 60 kilo per stuk wegen. Door het gewicht in combinatie met de lengte is het lastig voor 1 persoon, om ze op hun plek in de werkplaats te leggen, zelfs als er geen trapje en tree zouden zijn.

Uit het rek halen en op de grond leggen lukte wel en dus zal het ook lukken, om deze 6 balken met een hondje in de werkplaats te krijgen. Helaas, de hondjes waren niet beschikbaar en dus moeten deze balken nog even wachten.

29 november 2025 – met de nieuwe hondjes waren de 6 grootste balken vrij makkelijk te vervoeren; ze zijn nu de garage uit en liggen tijdelijk tegen een muur in de werkplaats, waar ze niet eens heel erg in de weg liggen. Het had erger kunnen zijn. 

30 november 2025 – demonteren en verhuizen stond vandaag op het programma en als eerste het houtrek van 3m lang, 0,9m breed en ruim 2,8m hoog. Voor de demontage hebben we de onderdelen genummerd, wat het monteren makkelijker maakt.

Gelukkig waren alle verbindingen geschroefd en was het een kwestie van losdraaien in een zodanig volgorde dat dit voor 1 persoon te doen was en het rek zo lang mogelijk enigszins stabiel stond. Zondag is gewoonlijk een dag zonder cirkelzagen, drilboren, sloophamers, etc., maar helaas was het lieflijke geratel van een slagschroevendraaier op deze zondag niet te voorkomen.

Nadat de onderdelen van het houtrek opgeruimd waren, was het verrijdbare ladekastje aan de beurt. Door het verrijdbaar te maken, hadden we gehoopt, dat het kon blijven staan, maar omdat er steigers in de garage komen, moet alles eruit. Het kastje staat nu in de werkplaats.

Het de trap op dragen van de kolomboor ging wat lastiger dan verwacht, mede door het onhandige zwaartepunt. Aanvankelijk zou die naar de werkplaats gaan, maar nu staat die in de koeienstal, dat scheelt weer een tree.

Om de werkbank met afkortzaag in de koeienstal te kunnen zetten, moest daar eerst het e.e.a. opgeruimd worden. Daarna kon die op z’n rug op een ladder omhoog getrokken worden de koeienstal in. Nu staat de werkbank daar en is zelfs redelijk eenvoudig bruikbaar te maken. Wel moet dan eerst de stofafzuiging aangesloten worden.

Tussendoor zijn ook wat kleinere dingen opgeruimd die her en der stonden en langzaam maar zeker wordt de garage leger.

1 december 2025 – het verrijdbare houtrek van de garage in de koeienstal zetten stond vandaag op het programma. Was het pand gelijkvloers geweest, dan zou deze verplaatsing van ca. 3m een paar minuten geduurd hebben.

Het pand is echter niet gelijkvloers en het rek van 125 cm lang, 65 cm breed en zo’n 220 cm hoog, met inhoud, met een totaalgewicht van enkele honderden kilo’s, moest 5 treden op, om het hoogteverschil van ca. 1 meter tussen garage en koeienstal te overbruggen.

Op papier was de volgorde simpel: rek leegmaken, rek verplaatsen, rek vullen en klaar.

Het leegmaken ging prima en op de gister leeg gemaakte garagevloer lagen her en der stapels hout. Per plank/vlak hebben we het hout bij elkaar gelegd. Verbazingwekkend hoeveel hout er in zo’n rek kan.

De manier waarop het rek de trap op ging, zat tussen de zaag en de werkbank in. Dit omdat ook het gewicht van het houtrek, zo’n 110 kg, er ook tussenin zat. A.g.v. de achterwand van een kleine 25 kg, ook hier weer een afwijkend zwaartepunt en door de open zijkanten, waren de rollen niet goed bruikbaar.

Zittend op de ladder, zodat die niet ging schuiven, werd het rek stukje voor stukje omhoog getrokken, tot in de koeienstal. Bij de zaag en werkbank zat het karwei er toen nagenoeg op, maar bij het houtrek begon het hier pas. Het rek is  zo’n 220 cm hoog en doordat die bij het rechtop zetten schuin staat, gaat de hoogte tijdelijk richting de 250 cm.

Verder is er voor een hoogte van 220 cm en een lengte van 125 cm zo’n 350 cm vloer nodig bij het kantelen. Dit werd lastig, want de koeienstal is zo groot niet en de hoogte onder de lampen is te laag.

De manier van kantelen die we voor ogen hadden ging niet. Het rek moest gedraaid worden, maar de ruimte was erg krap. Door het openzetten van de keukendeur en de deur van de werkplaats, was er net genoeg ruimte om het rek te draaien.

Met de bovenkant in de werkplaats, was er genoeg vloeroppervlak om het rek te kantelen, maar de hoogte was nog steeds te laag. Naast de lamp was de hoogte wel hoog genoeg en door het rek tijdens het kantelen richting de werkplaats te trekken ging het min of meer net, al viel dat met een gewicht van zo’n 110 kg niet mee. Eigenlijk ging het net niet, maar dankzij het gewicht en de sterkte van de lamp en z’n ophanging ging het toch. Daarna kon het rek gedraaid worden en op z’n tijdelijk plek gereden worden.

Het vullen, met een driftig tellende stappenteller leverde geen probleem op en dus staat er nu een gevuld houtrek in de koeienstal. We hebben er nog even over gedacht om het houtrek op z’n zijkant te zetten, maar dat zou teveel plaats innemen en het hout erin doen zou ook lastiger gaan.

Hiermee zijn de grootste dingen uit de garage, alleen de wasbak met onderstel staat er nog. Verder ligt er nog het nodige hout, plaatmateriaal en ander spul, dat is nu aan de beurt. Dat ging ook goed en na de nodige stappen was de garage zo goed als leeg, waarschijnlijk voor het eerst in bijna 250 jaar.

Dit deel is klaar voor de grote verbouwing!!

9 december 2025 – met het leeghalen van de garage zijn we er nog niet; ook 2 andere kamers en de overloop moeten leeggehaald worden. Het plafond boven deze ruimten gaat er ook uit, omdat er een aantal erg slechte balken tussen zitten. Deze worden als jaren ondersteund door schroefstempels. Dat kan zo niet blijven, want de kamers zijn nu onbruikbaar.

Lang geleden was dit de ‘showkamer’, waar allerlei oude spullen in een soort van historisch tafereel bij elkaar stonden. Deze idyllische aanblik werd ruw verstoord, toen er jaren geleden stukken plafond uit moesten om de exacte staat van bepaalde balken vast te stellen en vanaf dat moment werd het gedegradeerd tot opslagruimte.

De dingen die erin stonden, zijn opgeruimd, oftewel verhuisd naar andere ruimtes en de tijd zal proefondervindelijk leren of de verplaatsingen verstandige keuzes waren. Verder gaat er ook het nodige op een enkele reis naar de stort.

4 januari 2026 / 24 november 2025  – er loopt een lange vrij dikke oude balk over het hele deel van het pand waar de grote verbouwing gepland is. 

De balk begint in de kopse gevel en ligt daar op een dwarsbalkje van ca. 14 cm breed. Vervolgens loopt de balk boven de ruimte boven de garage (= toekomstige keuken2), die een breedte van ca. 4,80 m heeft en verdwijnt dan in de slaapkamerwand (ca. 15 cm dik). Totaal ca. 510 cm.

In de aangrenzende kamers (doorzakkamer en showkamer)  gaat de balk verder boven de tussenwand; eerst een stukje vakwerkwand van ca. 1 m, dan een deurloze deuropening van 83 cm en vervolgens een stuk van 178 cm waar de tussenwand ooit is weggehaald. Totaal ca. 360 cm.

Daarna gaat de balk weer door een wand van ca. 15 cm en komt uit op de overloop. Daar loopt die eerst ca. 94 cm door, tot aan de trap naar de zolder, dan de breedte van de zoldertrap van ca. 84 cm en als laatste nog ca. 14 cm boven een staander. Totaal ca. 205 cm.

Maar, als je de trap vanaf de andere kant bekijkt, dan zie je dat de balk weggehaald is boven de trap en dat die eindigt boven een nieuwe staander naast de trap. Op de oorspronkelijk staander, die behoorlijk versmald is t.b.v. de trap, ligt nog een klein stukje balk. De oorspronkelijk totale lengte van dit stuk is ca. 182 cm.

Als je alle stukken bij elkaar optelt, dan zou de totale lengte 12 m 57 cm zijn en da’s wel erg lang. Het zou dan niet onlogisch zijn, dat het (minstens) 2 balken zijn, die ergens aan elkaar gekoppeld zijn. Misschien komen we daar ooit nog achter.

De constructeur heeft berekend, dat deze oude eiken balk vervangen moet worden door een zwaardere samengestelde balk. Eigenlijk willen we dat niet en daarom gaan we om te beginnen zelf nadenken over een alternatieve constructie, waarbij een veel groter deel van de oude constructie blijft zoals die is.

5 januari 2026 / 24 november 2025 – ons pand heeft diverse ‘hobbyhoeken’; geen hoeken waar wij hobbyen, maar hoeken die door hobbyisten in elkaar gezet lijken te zijn. Ze zitten allemaal in het hoeken van het dak, daar waar verschillende dakvlakken met elkaar verbonden zijn.

Op de meeste van die hobbyhoeken heeft het dak ooit gelekt en vaak zo erg, dat het dakbeschot verrot was en de leemvloeren eronder ingestort, verdwenen of aangetast waren. Deze hoek aan de straatkant is ook zo’n hoek, waarbij de constructie het nodige hobbywerk vertoont. Het geluk is hier, dat de dakbedekking uit leitjes (Schiefer) bestaat, die we tijdig hebben vervangen.

Aanvankelijk leek het erop, dat dit driehoekige stukje dak ingepast kon worden in het te vernieuwen dak, maar helaas lijkt het er nu op, dat dit stukje toch ook gesloopt moet worden. Op zich wel begrijpelijk, want de draagconstructie onder het dak is niet denderend en het legpatroon van de leistenen is anders dan wat er op het vernieuwde dak komt.

In de nieuwe versie verdwijnt de aluminium kilgoot en in plaats daarvan wordt de overgang van het ene naar het andere dakvlak rongeschieferd, net als we eerder hebben laten doen bij de dakkapellen. Hoewel we er zelf weinig van zien, ziet het er veel mooier uit. Ook is het duurzamer, want een geschieferd dak kan honderden jaren meegaan als er niets geks gebeurd.

Deze constructie verdwijnt in 2026 (als het goed is), maar gelukkig hebben we dan de foto’s nog.

2026

18 maart 2026 – voor ‘de grote verbouwing ‘, die nu zo goed als zeker echt dit jaar van start gaat, moet o.a. een leemplafond eruit, wat boven 2 kamers, de overloop en de trap zit. We waren al begonnen met het stucwerk van het plafond van de achterste oftewel doorzakkamer te halen en hier zijn we mee verder gegaan.

Het stucwerk en de stuclatjes waarmee het vastzit op de balken, zijn er nu af. Je ziet nu de originele dunne lichtblauwe stuclaag die op het leem zit en daar waar dat eraf is, zie je het leem en hier en daar een stuk van een wikkellat.

Een minder leuk karwei is het afvoeren van het stucgruis, wat via emmers op de steeds grotere berg in de tuin terecht komt en 19 emmers van 15 l later, lagen de ca. 300 kilo stucwerk met bijbehorende latjes in de tuin.

30 maart 2026 – we denken erover om de nieuwe vloer van keuken2, inclusief de balken boven de garage er zelf in te gaan leggen. De hete (of beter ‘zware’) hangijzers hierbij zijn de 2 stalen liggers, waarop de houten dwarsbalken komen te liggen.

De constructeur komt nog met de details, maar vooruitlopend daarop, denken wij dat die liggers zo’n 5,8 meter lang worden en 300 tot 380 kg gaan wegen. Die breng je dus niet zomaar even naar boven.

We hebben van alles opgemeten en nu kunnen we gaan puzzelen en denken, om in te schatten is of dit zelf te doen is.

De resterende tijd hebben we besteed aan het verder ontmantelen van de doorzakkamer, waar we o.a. meters lelijke oude plastic plinten van de wand gerukt hebben.

31 maart 2026 – de wand tussen de toekomstige keuken2 en de kamers ernaast, staan niet op de muur tussen de garage en de gang, maar “hangt” er ca. 60 naast boven de garage. Deze hangende wand is niet sterk genoeg om de stalen balken van de vloer op te leggen en dus gaan ze een stukje door de wand heen, zodat ze op de muur kunnen liggen.

Om te zien hoe we dat zouden kunnen doen, hebben we er een paar plankjes van de overkragende vloer boven de garage uitgehaald en een stuk plank van de vloer boven de muur en de gang.

De houten balk die op de muur ligt, is keihard, zelfs zo hard, dat de spijkers er niet heel uitgaan, maar afbreken. Dit hebben we vaker meegemaakt bij oud hout. We knippen de spijkers dan zo dicht mogelijk bij de balk af en slaan de stompjes in de balk.

Wat hier opviel, was dat er in elke plank een spijker aan de zijkant ingeslagen was. Waarschijnlijk deden ze dit om de planken strak tegen elkaar te krijgen en werden er daarna nog 2 spijkers ingeslagen om de plank vast te zetten.

Onder de plank boven de gang, zat – zoals verwacht – leem met wikkellatjes tussen de balken. We hebben wat leem tussen 2 wikkellatten weggehaald en na wat graven in het leem, kwamen we vrij snel op een stuk leisteen van de bovenkant van de muur. Hierop zouden we de stalen liggers kunnen leggen.

Doordat we 2 extra plankjes weggehaald hebben, was het gat – naar de garage – groot genoeg om een emmer door te laten zakken. Bij het ontmantelen oftewel slopen van het plafond kunnen we telkens een aantal volle emmers aan een touw door het gat laten zakken en ze dan vanaf de garage naar de tuin brengen. We hoeven dan niet emmer voor emmer via de trap naar beneden te brengen.

Het kon meteen getest worden bij het weghalen van het stucplafond van de voormalige showkamer en het werkte zoals verwacht! Eerst een stuk of 5 emmers laten zakken en die dan leegmaken. Ook de stuclatjes en ander gesloopt spul gingen via het gat naar beneden en ook dat ging sneller.

Onverwachts werd het werk onderbroken, toen we een behoorlijke scheur in een ontstuukte balk zagen. Die zat er waarschijnlijk al decennia in en er zat ook een dichtgekitte scheur in de laatste stuclaag. Voor je gevoel werk te wat minder prettig onder zo’n balk en dus staat er nu voor de zekerheid een schroefstempel onder.

Daarna ging het kaalmaken van het plafond verder en we gingen wat langer door, om al alle latjes met stucwerk eraf te halen. De dunne leemstuclaag en het opruimen staat morgen op het programma.

singlepic id=9995 h=70 float=right]1 april 2026 – het streven was om voor de koffiepauze al het lichtblauwe leemstucwerk eraf te halen, maar dat viel tegen. We kwamen niet verder dan de showkamer en een stuk van de doorzakkamer. Als afwisseling voor het constant boven je hoofd werken, zijn de nodige emmers met stucpuin en latjes afgevoerd naar de tuin.

Ook bij de eetpauze was nog niet alles eraf in de doorzakkamer; van de 5 banen waren er 2 kaal en de andere 3 gedeeltelijk. De puinberg in de tuin groeit ook gestaag en we hebben de kanten hier en daar wat opgehoogd met hout, wat tegengehouden wordt door in de grond geslagen stukken betonijzer.

Bij het losmappen van de stuclatjes in de doorzakkamer, leek het leem hier en daar wel op de latjes te rusten, want er kwamen ook brokken leem naar beneden. Op sommige plekken zelfs zoveel, je de wikkellatjes ziet.

De werkdag was te kort om al het stucwerk in de doorzakkamer eraf te halen; er zijn nu 4 banen kaal en de laatste voor de helft. Die komt morgen en dan eindelijk het leem. We zijn benieuwd hoe dat gaat.

2 april 2026 – door planningshobbels verliep de werkdag wat rommelig. De beoogde timmerman heeft kortgeleden gemeld, dat hij niet op de afgesproken datum kan beginnen, maar pas een kleine 3 maanden later. Deze vertraging is dermate groot, dat we toch eens gaan kijken of er iemand anders beschikbaar is.

Het laatste stucwerk leek er per centimeter lastiger af te gaan, of het steekgereedschap werd steeds botter …  Door de lunchpauze wat op te schuiven, was het voor de lunchpauze af en had het stof wat tijd om neer de dalen.

Na de onderbreking was het eerst puinruimen en er gingen 6 emmers van 15 liter door het gat naar beneden en daarna na de puinberg.

Omdat leem soms verpoederd tot zeer fijn leemstof, wat overal doorheen gaat, hadden we vooraf al bedacht, om de leemwikkels zoveel mogelijk van bovenaf te verwijderen. Met een keukentrap konden we in het gat staan wat we al jaren geleden gemaakt hadden.

Er moesten vandaag per se wat leemwikkels uit, ook al ging dat lastig door de planken die boven op het leemplafond lagen. We kregen er 5 wikkellatjes uit, met 4 emmers bijbehorend leem en stro. Niet heel veel, maar het beging is er, nog ‘-tig’ emmers te gaan.

Morgen eerst wat planken weghalen en dan storten we ons vol op het leem.

3 april 2026 – het werkdoel vandaag was, om flink wat leem uit het plafond te halen. Het weghalen en opruimen van de planken werd daarom beperkt tot de planken die echt in de weg lagen. De rest werd wat opzijgeschoven en die liggen dus later weer in de weg.

Om lege emmers te krijgen, moest het leem en stro ergens heen, maar waar? Het leem was veel minder mooi/schoon dan bij het eerdere sloopwerk. De eerste 4 emmers werden achter in de boventuin gestort, waar we vanaf het begin al organisch afval dumpen.

Dit waren meteen de laatste 4 emmers, want het zou te veel tijd gaan kosten. Afhankelijk van het vochtgehalte, moet er zo’n 6.000 kilo leem afgevoerd worden. Bij 15 kilo per emmer zijn dit ca. 400 emmers, die dan door de benedentuin, via de tuintrap in de boventuin gedumpt moeten worden.

We hadden dit al verwacht en een extra zeil meegenomen, wat nu op de oude leemberg ligt. Hier gooien we al het nieuwe leem op, totdat we er een andere bestemming voor hebben. De vraag is of het er allemaal kan liggen, maar dat zien we wel.

Er zitten 5 plafondbanen boven de doorzakkamer en showkamer en 2 boven de overloop en trap. Voor de koffiepauze was er ruim een halve baan uit, maar er moet nog wel de nodige zooi afgevoerd worden. Bij de lunchpauze was de baan bijna leeg en waren er de nodige kilo’s leem afgevoerd.

Niet lang na de pauze was de eerste baan leeg. Nadat er weer de nodige planken opzij geschoven waren, konden we aan de 2e baan beginnen. Van deze baan hebben we een kwart eruit gehaald en toen zat de werkdag erop. Het opruimen van het gevallen leem doen we de volgende keer. Voor de zekerheid laten we hier en daar een leemwikkellatje zitten, om te voorkomen dat de balken gaan schuiven als al het leem eruit is.

7 april 2026 – er kwamen nieuwe tekeningen van de Statiker binnen. Gelukkig zijn de onhandige staanders in de garage en keuken2 verdwenen en ook de oude balken in de doorzakkamer en showkamer kunnen blijven. Om dit mogelijk te maken, moet de sterkte ergens anders vandaan komen en met niet alle gekozen oplossingen zijn wij even gelukkig. Voer voor overleg dus.

Er lagen nog wat leemplafondresten op de vloer van de doorzakkamer. Dat bleek wat meer dan gedacht en we konden 10 emmers afvoeren naar de opslag in de tuin. De huidige versie is sowieso te klein en door er wat oude (brandhout) planken voor te zetten met stukken betonijzer, kunnen er de nodige extra emmers in.

8 april 2026 – in de vloer boven de garage zitten de nodige rotte planken en een paar rotte balken. Als de nieuwe vloer erin komt, dan moet dit sowieso gerepareerd worden, maar nu moeten er de nodige planken uit, om het ringanker te kunnen maken. 

We hebben de eerste planken weggehaald, om te kijken hoe het zat bij de aansluiting op de wanden. Er werden geen rare dingen gevonden en de niet-rotte planken zijn voor het merendeel mooie lange brede planken, die zeker hergebruikt gaan worden.

Omdat alle kleine beetjes helpen, hebben we vandaag toch maar weer een stukje leemplafond weggehaald. We waren het niet van plan, maar er is nu weer een kwart baan uit, waarmee de teller op 1,5 van 7 staat en er 13 emmers met leem afgevoerd zijn.

In de namiddag stond er een rondje met een timmerman op het programma. Deze timmerman is gespecialiseerd in vakwerkhuizen; heeft al eerder voor ons gewerkt en had wat interessante ideeën en oplossingen voor zaken waar wij tegenaan (gaan) lopen.

9 april 2026 – de werkdag begon met een overleg, deels ter voorbereiding op komende maandag, als de betonman, constructeur en architect op bezoek komen, om te kijken hoe het ringanker precies gemaakt kan worden. We hebben inmiddels ook een tekening van het ringanker ontvangen en het wordt een behoorlijk massief gevaarte. We zijn benieuwd hoe dat gaat ….

We hebben er nog een vloerplank van keuken2 uitgehaald boven de garagedeuren, om te kijken hoe het daar zit. Het zit zoals verwacht en de meeste balken lijken nog vrij goed te zijn, al zitten er hier en daar mindere goede stukken in.

Voor de lunchpauze hebben we er nog een halve baan van het leemplafond uitgehaald. Tijdens de pauze kon het stof enigszins neerdalen, waarna we de leemzooi opgeruimd hebben. De teller staat nu op 2 van de 7 banen, waarbij er van 2 andere banen al wat wikkels uit zijn en er ook een opening zit voor het luik naar de zolder.

Voor het werk aan het dak is er t.z.t. een kraan nodig en die kan alleen op straat voor het huis staan. Gezien de breedte (= smalte) van de straat en de breedte van de kraan, wordt dit een zogenaamde ‘Vollsperrung’ en moet er hiervoor een vergunning worden aangevraagd bij de wegbeheerder. Weer allemaal ambtelijke rompslomp waar we niet op zitten te wachten ….

13 april 2026 – het idee was, dat vandaag de betonmannen zouden beginnen en ze waren er, samen met de constructeur en de architect.

Ons idee om de stalen balken in de vloer boven de garage te leggen, werd “afgeschoten” vanwege een “klassieke koudebrug”, die voor condens in huis zorgt en dan geen druppels, maar liters, aldus de deskundigen. Dat condenswater zou dan in de leemvloer trekken, met schimmel en rottend stroleem tot gevolg. Ergo, de stalen balken komen er niet.

Er moet wel een ondersteuning komen en dat worden nu 2 houten balken. De overspanning van ca. 5,5 meter is te groot voor een massief houten balk en dus wordt het een verlijmde balk, oftewel een gelamineerde ligger. De maat weten we nog niet, maar het zal richting de 20 cm breed en 40 cm hoog gaan. Het gewicht van zo’n balk zal rond 260 kilo liggen en da’s 100 kilo minder dan een stalen ligger. Even afwachten wat het wordt.

Op onze herhaaldelijk gestelde vraag of wij dingen konden voorbereiden voor de betonmannen, was het antwoord telkens: “nee”. Wij waren dus verbaasd, toen er vanochtend een hele waslijst aan werkzaamheden uit diverse mouwen geschud werd. Als dit gedaan is, dan komen de betonmannen terug, dus wordt er nog even niet begonnen….

Omdat er aan de ondersteuning van wanden en balken “gerommeld” wordt, moeten diverse verbindingen versterkt worden. Op zich begrijpelijk, want uit ervaring weten we, dat een oude pen-gatverbinding met houtworm en/of rot, niet heel betrouwbaar meer is.

De zijgevel, die niet aan de vloerbalken vast zit, moet vast(er) gezet worden en dit hebben we gedaan met 2 M10 draadeinden, die door de bovenbalk (Rahmbalken) van de vakwerkwand gaan en dan door de dikke langsbalk (Unterzug).

14 april 2026 – vandaag stond het vastschroeven van oude balken op het programma, maar dan moet je wel stevige schroeven hebben van 20 tot 26 cm lang.

Om erin te komen, begonnen we met de makkelijkste schroeven, waarmee de dwarsliggende vloerbalken van keuken2 op de grote balk, die door de garage loopt, worden vastgezet. Het vakwerk aan de straatkant staat op deze balken en daaronder komt het ringanker.

Ook het vastzetten van de onderbalk (= Schwelle) van het vakwerk aan de zijkant, op de grote balk door de garage, ging vrij eenvoudig. Omdat dit een kritiek punt is, zitten er 2 schroeven in.

Daar waar de balken op de muur liggen komt het ringanker en het kan zijn, dat het steen onder de balken er helemaal uitvalt. Om de balken en het vakwerk omhoog te houden, komt er onder elke balk een schroefstempel op ca. 50 cm van de muur. Als de druk echter groot genoeg is, zou de balk als een soort wip kunnen kantelen. Er zit namelijk geen pen-gatverbinding in verticale richting, alleen in horizontale richting. Met deze schroeven wordt het kantelen van de balken dus voorkomen.

Met de volgende serie schroeven werd de onderbalk van het vakwerk aan de straatkant vastgezet op de vloerbalken. Hier zitten pen-gatverbindingen, maar de kwaliteit daarvan is onbekend. De schroeven zitten wat schuin, omdat we anders de vakken zo leeg hadden moeten halen, dat er waarschijnlijk het een en ander op straat zou vallen.

In de hoeken sluit het vakwerk – niet onlogisch – aan op de hoekstaanders. Dat zijn dubbeldikke met de nodige pen-gatverbindingen. Met schroeven boven en onder, zijn de staanders  vastgeschroefd aan de boven- en onderbalk van het vakwerk.

Daarna ging het werk een verdieping hoger verder. Ook daar zijn alle vloerbalken vastgezet aan de grote balk. Dit is hier waarschijnlijk niet nodig, omdat de vloerbalken doorlopen naar de andere gevel. Dit in tegenstelling tot de vloerbalken van keuken2, wat allemaal eigenlijk halve balken zijn, die niet verder lopen dan het midden.

Het vastzetten van de vloerbalken aan de bovenkant van het straatvakwerk, was een stuk lastiger, omdat je onder het schuine dak werkt en er nogal wat ruimte nodig is voor een schroef van 26 cm lengte plus de schroefmachine. Deze schroeven zitten wat schuiner en een deel is van onderaf vastgezet.

Op een paar plaatsen hebben we gaten voorgeboord, iets wat volgens de fabrikanten niet nodig is, maar die gaan uit van modern – relatief zacht – constructiehout en niet van eeuwenoude keiharde eiken balken. Bij het laatste gat brak de 23 cm lange boor, maar gelukkig hebben we van dit soort boren er minstens 2 in reserve.

Aan de tuinkant was er minder werk, want daar zijn wat vloerbalken weggerot en kan het ringanker zo gemaakt worden. De ene vloerbalk die daar nog zit en de hoek van het vakwerk aan de tuinkant en het vakwerk aan de zijkant, zijn op dezelfde manier vastgezet als aan de straatkant.

De laatste schroeven moesten in balken in het “doorkijkstuk” aan de tuinkant, oftewel de hoek waar je vanaf de begane grond het dak ziet, omdat er op de eerste en tweede verdieping geen planken op de balken liggen.

Het boren en schroeven was meteen een soort van destructieve onderzoekstest naar de kwaliteit van het hout en op 1 plaats na, doorstonden ze de test met glans. Het hout ziet er niet altijd even toonzaalachtig uit, maar het is keihard en stevig.

15 april 2026 – omdat er het nodige rondom de draagconstructie gaat gebeuren, moeten er de nodige veiligheidsmaatregelen genomen worden. Een daarvan is het vastschroeven van onderdelen, wat we gister gedaan hebben en de volgende is, het plaatsen van schroefstempels, om de belasting zo nodig op te vangen.

Het betonnen ringanker wat gemaakt gaat worden, gaat onder de grote balk in de garage door en daarom, moet die balk ondersteund worden en ook de balk een verdieping hoger en de nokbalk daar weer boven. Er komen dus 3 stempels boven elkaar en met dit karweitje zijn we begonnen.

De stempels zitten aan de boven- en onderkant zoveel mogelijk vastgeschroefd en hierbij kwamen we de scheefheid van sommige delen weer tegen. De grote garagebalk ligt bijvoorbeeld op 1,5 meter van de muur al 5 cm lager dan op de muur. Dat zal ook nog wel wat puzzelwerk worden als de nieuwe balken er waterpas ingelegd gaan worden.

De bovenste en langste, dus zwaarste stempel, loopt vanaf een balk zonder vloer tot aan de nok. Er ging meer tijd zitten in het maken van een sta-vloertje en het goed neerzetten van de uitschuifladder, dan het neerzetten van de stempel. Het zat een beetje mee, want de stempel paste op de nok en een opvulstuk was niet nodig.

We denken de lastigste stempels nu gehad te hebben, maar het zal niet de eerste keer zijn, dat iets er anders (= lastiger) is dan gedacht…
De volgende 2 stempels gingen redelijk snel en kwamen onder de balken boven de garage. Ook deze balken zijn breder dan de bovenkant van de stempel, waardoor er een opvulblok tussen moet.

De volgende 2 gingen lastiger dan gedacht, want de balken boven keuken2 lagen niet loodrecht boven de balken boven de garage. De stempels moeten ook hier zo loodrecht mogelijk boven elkaar staan en daarom hebben we eerst een balk onder de bovenste balken vastgemaakt. Eerst in touwlussen hangen, dan aantrekken met lijmklemmen en tenslotte vastschroeven.

16 april 2026 – keuken2 is een stuk lager dan de garage eronder en de kortere stempels, die logischerwijs ook lichter zijn, zijn daardoor een stuk makkelijker te plaatsen. De 2 stempels stonden dan ook vrij snel onder het dwarsbalkje wat er gisteren ingezet was.

De volgende waren wat aparter; 2 stempels met daarboven een stalen balk. Het geheel moet blijven, maar moet wat opgeschoven worden, zodat er aan het ringanker gewerkt kan worden. 

Aan de bovenkant lijmklemmen om het onbedoeld verschuiven van de stalen ligger af te remmen, dan de schroefstempels om de beurt los en vast zetten en de lossere stempel telkens met een koevoet een paar centimeter verschuiven.

Dit ging, maar pas nadat de ongelijke balken wat gladder waren gemaakt door er een plank op te schroeven. Het duurde even, maar uiteindelijk was het gevaarte 43 cm verschoven en kon alles vastgezet worden.

Op de verdieping erboven moesten de stempels ook verzet worden, maar dat was maar een klein stukje. De stempels staan daar onder het slechte stuk van een balk en dat verschuift niet. Het verschuiven was ook nodig, om de vloerplanken er heel uit te krijgen, zonder zagen.

Ook bij de andere balken in keuken2 zaten niet loodrecht boven elkaar, maar dat was makkelijk op te lossen met een balk op de vloer in plaats van boven.

HIER KOMEN NOG DAGEN TUSSEN

27 april 2026 – als er binnenkort in de deuropening van de garage aan het ringanker gewerkt wordt, moeten de garagedeuren weg. De deuropening wordt dan tijdelijk afgedicht met een zeil, wat boven en onder vast zit, om een windvlaagje te kunnen weerstaan.

Voor de lunchpauze hebben we, nadat er eerst de nodige planken verplaatst waren, een begin gemaakt met het eruit halen van de 3e baan van het leemplafond boven de doorzak- en showkamer, zodat het stof tijdens de pauze enigszins kan neerdalen en het stroleem daarna opgeruimd kan worden. Na het opruimen nog wat eruit gehaald; we zijn iets over de helft, morgen verder.

28 april 2026 – het stukje garagemuur tussen de deuren en het raam is niet heel sterk en daarom komt hier een betonkolom in, die 1 geheel vormt met het ringanker. Er wordt dus een stukje muur gesloopt en op de fundatie komt dan de betonkolom.

Zo staat het althans op de tekening van de constructeur, maar de vraag is: “Zit daar wel een fundatie?” We weten bijvoorbeeld, dat er op een andere plek in de garage en in de werkplaats nauwelijks tot geen fundatie zit. De ca. 60 cm brede muren staan in feite los op het leem.

In de buurt van waar de betonkolom komt, hebben we een inspectiegat gehakt, om te kijken hoe het zit met de fundering. Er lijkt iets van een fundatie te zitten, die in ieder geval 20 tot 25 cm de grond in gaat. Het is even afwachten of dit op de plaats waar de kolom komt ook zo is.

Na de gister geoogste emmers met leem leeggemaakt te hebben, stond de rest van baan 3 van het leemplafond weer op het programma. Ook nu weer: voor een pauze een stuk eruit halen en dan na de pauze – als er minder stof is – opruimen. Zo ging de rest van baan 3 eruit en kon er nog net voor de stofdaalpauze begonnen worden aan baan 4. 

29 april 2026 – verder met het ontlemen van de plafonds van de show- en doorzakkamer. Eerst de nodige emmers van gisteren leeggooien en toen was baan 4 aan de beurt. Het lukte om die er voor de koffiepauze helemaal uit te krijgen en zelfs nog een beginnetje van baan 5.

Na de koffie was het stof wat neergedaald en duurde het even voor de bijna 400 kilo vers uitgemept leem afgevoerd was naar de tuin, waar de leemopslag al aardig vol begint te raken. Voor de volgende pauze was er een flink deel van baan 5 uit, maar nog niet de helft. 

Na de pauze weer hetzelfde liedje; een paar honderd kilo leem opruimen en weer een stuk plafond eruit. Baan 5 schiet aardig op en is voor bijna driekwart leeg. Morgen hopelijk de rest.